รางวัลชมเชย ปีการศึกษา 2568
ยุทธศาสตร์ที่ 1 : KR 1.3.2
โครงการ “จากวิทยานิพนธ์สู่รางวัลยอดเยี่ยม” โครงการนำงานวิทยานิพนธ์สู่การประกวดรางวัล IAI Global Design Awards จัดโดย The Asia-Pacific Designers Federation (APDF)
ผู้จัดทำโครงการ
ผศ. ดร.สามมิติ สุขบรรจง
วิทยาลัยการออกแบบ
1. บริบทและความสำคัญ
ระบบการเรียนการสอนที่สำคัญอย่างหนึ่งของหลักสูตรศิลปมหาบัณฑิต คือการพยายามผลักดันให้ผลงานของนักศึกษาเป็นที่รู้จักในระดับสากล เนื่องจากนักศึกษาในระยะ 5 ปีที่ผ่านมาของหลักสูตรล้วนเป็นนักศึกษาจากต่างชาติ นอกจากนี้สิ่งที่สำคัญและเป็นพันธกิจของหลักสูตรมายาวนาน คือ การพยายามผลักดันให้ผลงาน เผยแพร่ผ่านเวทีงานประกวดด้านศิลปะการออกแบบ ทั้งเวทีภายในประเทศและเวทีต่างประเทศ
ในรอบหลายปีที่ผ่านมาทางหลักสูตรฯ ได้ร่วมผลักดันให้นักศึกษาส่งผลงานเข้าประกวดผลงานสร้างสรรค์ ในเวทีแสดงผลงานระดับประกวดระดับนานาชาติ เป็นเวทีการประกวดที่เปิดโอกาสให้กับผลงานออกแบบที่หลากหลาย ในปี พ.ศ. 2567 ที่ผ่านมา งานวิทยานิพนธ์ของนักศึกษาในหลักสูตรสามารถสร้างชื่อเสียงคว้ารางวัลชนะเลิศมาได้ทั้งสิ้น 3 คน จึงเป็นที่มาของการทำรายงานแนวปฏิบัติที่ดี เพื่อให้เห็นถึงกระบวนการทำงานของโครงการที่สามารถผลักดันนักศึกษาสามารถที่จะสร้างชื่อเสียงให้กับมหาวิทยาลัย ผ่านกระบวนการเรียนการสอนที่นำไปสู่เวทีการประกวดงานออกแบบสร้างสรรค์ระดับนานาชาติ
แนวปฏิบัตินี้จัดทำขึ้นเพื่อเป้าหมายอะไร (เช่น เพิ่มประสิทธิภาพ ลดต้นทุน เพิ่มความพึงพอใจ)
แนวปฏิบัตินี้จัดทำขึ้นเพื่อยกระดับคุณภาพผลงานวิทยานิพนธ์ของนักศึกษาให้สามารถแข่งขันในเวทีการประกวดระดับนานาชาติได้ โดยมุ่งเน้นการบูรณาการกระบวนการเรียนการสอนกับการสร้างผลงานเชิงสร้างสรรค์ที่มีมาตรฐานระดับสากล อีกทั้งยังเป็นการพัฒนาศักยภาพของนักศึกษาให้สามารถนำองค์ความรู้จากการศึกษาไปต่อยอดสู่การปฏิบัติงานวิชาชีพในอนาคต
นอกจากนี้ แนวปฏิบัตินี้ยังมีเป้าหมายเพื่อสร้างกลไกในการผลักดันผลงานนักศึกษาให้เป็นที่ยอมรับในระดับนานาชาติ สร้างชื่อเสียงให้กับมหาวิทยาลัย ตลอดจนพัฒนาเครือข่ายความร่วมมือกับองค์กรวิชาชีพด้านการออกแบบทั้งในประเทศและต่างประเทศ ซึ่งจะนำไปสู่การยกระดับคุณภาพการเรียนการสอนของหลักสูตรอย่างยั่งยืน
ความรู้ที่สำคัญที่นำมาใช้
☑ ความรู้แบบชัดแจ้ง (Explicit Knowledge)
- อื่น ๆ (โปรดระบุ) ความรู้ในทางวิชาชีพที่มีการเรียนการสอนในชั้นเรียน และความรู้ในเชิงปฏิบัติการจากเจ้าของโครงการ
☑ ความรู้ที่ฝังลึกอยู่ในตัวคน (Tacit Knowledge)
- อื่น ๆ (ระบุ) ความรู้ของหลักสูตรศิลปมหาบัณฑิต และจากทีมอาจารย์ที่ปรึกษา และผู้สอนประจำรายวิชา รวมถึงอาจารย์พิเศษ
รายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับความรู้ที่นำมาใช้
ความรู้ที่นำมาใช้ในแนวปฏิบัตินี้ประกอบด้วยองค์ความรู้ด้านทฤษฎีการออกแบบร่วมสมัย (Contemporary Design Theory) กระบวนการออกแบบเชิงสร้างสรรค์ (Creative Design Process) รวมถึงแนวคิดด้านการออกแบบที่เชื่อมโยงกับบริบททางสังคม วัฒนธรรม และสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นประเด็นสำคัญในวงการออกแบบระดับสากล
นอกจากนี้ยังรวมถึงประสบการณ์จากการทำงานจริงของอาจารย์ผู้สอนและผู้เชี่ยวชาญในสาขาการออกแบบที่มีประสบการณ์ในเวทีการประกวดระดับนานาชาติ ซึ่งถูกนำมาถ่ายทอดผ่านกระบวนการวิพากษ์ผลงาน (Design Critique) การให้คำปรึกษาเชิงลึก และการทดลองปฏิบัติจริงของนักศึกษาในรายวิชาวิทยานิพนธ์
2. การวางแผน
ตัวชี้วัดความสำเร็จในการดำเนินงาน
ตัวชี้วัดหลัก (ระบุได้เพียง 1 ตัวชี้วัด ซึ่งมีเกณฑ์ที่สามารถเทียบเคียงหรือแปลผลได้)
- ยุทธศาสตร์ที่ 1 โปรดระบุ KR 1.3.2 จำนวนนักศึกษาที่มีผลงานเป็นที่ยอมรับได้รางวัลระดับนานาชาติ
- ตัวชี้วัดประกันคุณภาพ
รายละเอียดตัวชี้วัด
ตัวชี้วัดความสำเร็จของแนวปฏิบัตินี้คือจำนวนนักศึกษาที่มีผลงานได้รับรางวัลหรือได้รับการยอมรับในเวทีการประกวดระดับนานาชาติ โดยเฉพาะเวที IAI Global Design Awards ซึ่งเป็นเวทีที่ได้รับการยอมรับในระดับภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก เกณฑ์การประเมินจะพิจารณาจากจำนวนผลงานที่ผ่านการคัดเลือกเข้าสู่รอบตัดสินและจำนวนผลงานที่ได้รับรางวัล โดยเปรียบเทียบกับจำนวนผลงานที่ส่งเข้าประกวดในแต่ละปีการศึกษา
ตัวชี้วัดรอง
- จำนวนผลงานวิทยานิพนธ์ที่ได้รับการพัฒนาจนสามารถนำไปส่งประกวดในเวทีระดับนานาชาติ
- ระดับคุณภาพของผลงานที่ได้รับการประเมินจากผู้ทรงคุณวุฒิและผู้เชี่ยวชาญด้านการออกแบบ
- การพัฒนาทักษะการนำเสนอผลงานและการสื่อสารแนวคิดการออกแบบของนักศึกษาในเชิงวิชาชีพ
- การสร้างชื่อเสียงและภาพลักษณ์ที่ดีให้กับหลักสูตรและมหาวิทยาลัยผ่านผลงานของนักศึกษา
ขั้นตอนการดำเนินงาน
เริ่มจากการการนำรายวิชา DGN 699 วิทยานิพนธ์ ที่มีกระบวนการเรียนการสอนเกี่ยวกับ ความเข้าใจเชิงลึกในการสร้างสรรค์ผลงานเชิงวิชาชีพ เชิงปรัชญา เน้นกระบวนการค้นคว้า และศึกษาแนวคิดทฤษฎีด้านการออกแบบ รวมทั้งการฝึกทดลองปฏิบัติการออกแบบ โดยได้รับคำแนะนำจากอาจารย์ที่ปรึกษา และผู้เชี่ยวชาญด้านการออกแบบแขนงต่างๆ เพื่อนำไปสู่การสร้างสรรค์โครงงานส่วนบุคคล โดยมีกระบวนการทำงานดังนี้
- ในชั้นเรียนแบ่งงานให้นักศึกษาเลือกหัวข้อที่นักศึกษาสนใจและมีความถนัดในเชิงเทคนิคทางด้านใด จากนั้นอธิบายพื้นฐานการค้นคว้า และนำทฤษฎีมาใช้ในการออกแบบงานวิจัย
- ให้นักศึกษานำเสนอหัวข้อที่สนใจและต้องเชื่อมโยงสอดคล้องกับแนวคิดทฤษฎีที่นำมาใช้ในการค้นคว้า
- ให้นักศึกษาทดลองออกแบบงานภายใต้หัวข้อที่เลือกไว้ โดยทำงานร่วมกับอาจารย์ที่ปรึกษา และรับฟังข้อเสนอแนะจากผู้เชี่ยวชาญที่เชิญมาในห้องเรียน เพื่อให้นักศึกษานำคำวิจารณ์ไปพัฒนาผลงานของตนเอง ในกระบวนการนี้อาจารย์ประจำรายวิชาจะให้นักศึกษาทำงานส่งตรวจและวิจารณ์ทั้งหมด 3 ครั้ง
- ให้นักศึกษานำผลงาน final thesis ไปดำเนินงานติดตั้งในพื้นที่หอศิลป์ เพื่อทำความเข้าใจในเรื่องการติดตั้งแสดงงาน การฝึกติดตั้งแสดงงานในพื้นที่หอศิลป์ของวิทยาลัย จึงเป็นการเสริมองค์ความรู้ให้นักศึกษาได้ปฏิบัติงานจริง
- มีการสรุปผล แนะนำ นักศึกษาในกระบวนการทำงานที่ผ่านมาทั้งหมด ในขณะเดียวกับอาจารย์ประจำรายวิชา จะคัดเลือกผลงานและแนะนำนักศึกษาที่สนใจจะส่งงานเข้าประกวด โดยอาจจะให้ไปสร้างสรรค์ผลงานเพิ่มเติม รวมถึงแนะนำแนวความคิดในการทำงานที่ชัดเจนมากยิ้งขึ้น
ทรัพยากรที่ใช้ (งบประมาณ อุปกรณ์ เครื่องมือ)
ทรัพยากรที่ใช้ในการดำเนินงานประกอบด้วยทรัพยากรด้านบุคลากร งบประมาณ และเครื่องมือสนับสนุนการเรียนการสอน ได้แก่
- บุคลากรผู้สอนและอาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ ซึ่งมีบทบาทในการให้คำแนะนำและพัฒนาผลงานของนักศึกษา
- ผู้เชี่ยวชาญหรือวิทยากรภายนอกที่เข้ามาร่วมวิพากษ์และให้ข้อเสนอแนะในการพัฒนาผลงาน
- พื้นที่หอศิลป์และพื้นที่จัดแสดงผลงานสำหรับการทดลองติดตั้งนิทรรศการ
- อุปกรณ์และเครื่องมือในการสร้างสรรค์ผลงานออกแบบ เช่น อุปกรณ์กราฟิก ซอฟต์แวร์ออกแบบ และวัสดุสำหรับการผลิตผลงานต้นแบบ
- งบประมาณสำหรับการจัดทำผลงาน การติดตั้งนิทรรศการ และค่าธรรมเนียมในการส่งผลงานเข้าประกวดในเวทีระดับนานาชาติ
3. การลงมือปฏิบัติ
สรุปสิ่งที่ได้ลงมือปฏิบัติจริงในแต่ละขั้นตอน
สามารถที่จะคัดเลือกผลงานของนักศึกษาที่มีคุณภาพได้อย่างหลากหลาย เพิ่มศักยภาพของนักศึกษาเพื่อผลักดันเข้าสู่เวทีงานประกวด ในอีกด้านหนึ่งนักศึกษาก็สามารถนำผลงานไปพัฒนาต่อเพื่อเป็นงานศิลปนิพนธ์ในอนาคต
ปัญหาและอุปสรรคที่พบระหว่างทาง รวมถึงแนวทางในการแก้ไข
เนื่องจากหัวข้อของเวทีการประกวดมีการเปลี่ยนแนวความคิดทุกปี จึงอาจจะทำให้หัวข้อการทำงานในรายวิชาวิทยานิพนธ์อาจจะไม่ตรงกับหัวข้อของเวทีการประกวด
- เนื่องจากเวลาในการทำงานมีค่อนข้างจำกัด และต้องผลักดันให้นักศึกษาทำงานอย่างต่อเนื่อง และส่งงานให้ตรงตามเวลาที่กำหนด
- เพื่อให้คุณภาพผลงานคงไว้ซึ่งมาตรฐาน อาจจะมีความจำเป็นที่จะต้องเพิ่มองค์ความรู้ในการสร้างสรรค์ผลงานจากในรายวิชาอื่น
4. การตรวจสอบและวัดผล
วิธีการวัดผลและประเมินผล
การวัดผลและประเมินผลดำเนินการผ่านหลายกระบวนการ ได้แก่
- การประเมินผลงานวิทยานิพนธ์ของนักศึกษาจากคณะกรรมการสอบวิทยานิพนธ์และผู้เชี่ยวชาญด้านการออกแบบ
- การประเมินคุณภาพผลงานจากกระบวนการวิพากษ์ผลงาน (Design Critique) ในระหว่างการเรียนการสอน
- การติดตามผลการส่งผลงานเข้าประกวดในเวทีระดับนานาชาติ เช่น จำนวนผลงานที่ผ่านการคัดเลือกและจำนวนผลงานที่ได้รับรางวัล
- การสะท้อนผลการเรียนรู้ของนักศึกษา (Reflection) และการประเมินทักษะการนำเสนอผลงานในเชิงวิชาชีพ
ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น
ผลจากการดำเนินการในรายวิชา DGN 699 วิทยานิพนธ์ ที่ให้นักศึกษาทำงานด้วยการค้นคว้าอิสระ แต่อยู่ภายใต้แนวคิดทฤษฎีทางการออกแบบที่เป็นปัจจุบัน ทำให้ผลงานของนักศึกษามีคุณภาพทั้งในเชิงเทคนิคและเนื้อหา จนสามารถที่จะคว้ารางวัลในงาน IAI Global Design Awards จัดโดย The Asia-Pacific Designers Federation (APDF) ได้ถึง 3 รางวัล ซึ่งตรงนี้จะช่วยให้นักศึกษาสามารถที่จะนำองค์ความรู้ ไปพัฒนาและก้าวเข้าสู่วงการออกแบบต่อไปในฐานะการทำงานเป็นนักออกแบบ ถือเป็นจุดมุ่งหมายหนึ่งที่ทางหลักสูตรได้กำหนดไว้
นอกจากนี้การที่งานนักศึกษาถูกวิพากษ์ (critic) จากนักออกแบบที่มีประสบการณ์ จะทำให้ผลงานสร้างสรรค์มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง สร้างวิสัยทัศน์ และทัศนคติที่ดีและเป็นการเพิ่ม soft skill ของนักศึกษาในการนำเสนอผลงานทางด้านวิชาชีพ
การเปรียบเทียบผลลัพธ์กับเป้าหมายและตัวชี้วัดความสำเร็จ
จากการดำเนินงานตามแนวปฏิบัติดังกล่าว พบว่าผลงานของนักศึกษาสามารถได้รับรางวัลจากเวที IAI Global Design Awards จำนวน 3 รางวัล ซึ่งสอดคล้องกับตัวชี้วัดของยุทธศาสตร์ที่ 1 ที่มุ่งเน้นการเพิ่มจำนวนนักศึกษาที่มีผลงานได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติ ผลลัพธ์ดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่ากระบวนการเรียนการสอนในรายวิชา DGN 699 วิทยานิพนธ์ สามารถพัฒนาศักยภาพของนักศึกษาให้สร้างผลงานที่มีคุณภาพและสามารถแข่งขันในเวทีระดับสากลได้จริง อีกทั้งยังช่วยยกระดับชื่อเสียงของหลักสูตรและมหาวิทยาลัยในระดับนานาชาติ
ปัจจัยสำคัญที่ทำให้แนวปฏิบัตินี้ประสบความสำเร็จ
ในโครงการนี้ทางหลักสูตรฯ ได้นำองค์ความรู้ในรายวิชา DGN 699 วิทยานิพนธ์ นำมาบูรณาการองค์ความรู้โดยอาจารย์ที่มีประสบการณ์การออกแบบ ซึ่งในรายละเอียดรายวิชาจะมีกระบวนการให้นักศึกษาทำความเข้าใจปรากฏการณ์การออกแบบ ที่สามารถนำประเด็นทางสังคม วัฒนธรรม ความเชื่อ สิ่งแวดล้อม มาเป็นแรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์ผลงาน นักศึกษาจะต้องมีกระบวนการนำความรู้ทางด้านนี้มานำเสนอหัวข้อกับอาจารย์ผู้สอน เพื่อที่จะนำข้อมูลไปพัฒนาเป็นผลงานสร้างสรรค์ มีกระบวนการทดลองทั้งในด้านเทคนิคและทดลองแนวความคิด โดยเฉพาะการใช้กระบวนการออกแบบสร้างสรรค์ (creative thinking) มาสร้างเป็นผลงานที่สามารถสื่อให้เห็นถึงประเด็นต่างๆ ได้
5. การปรับปรุงและพัฒนา
แนวทางการปรับปรุงเพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ดี
เพื่อให้แนวปฏิบัตินี้สามารถพัฒนาได้อย่างต่อเนื่อง ควรมีการปรับปรุงกระบวนการเรียนการสอนและการสนับสนุนผลงานของนักศึกษาในหลายด้าน ได้แก่
- การเพิ่มกิจกรรม workshop และการเชิญผู้เชี่ยวชาญด้านการออกแบบจากภายนอกมาร่วมให้คำแนะนำและวิพากษ์ผลงาน
- การติดตามและวิเคราะห์แนวโน้มของหัวข้อการประกวดในเวทีระดับนานาชาติ เพื่อให้สามารถปรับหัวข้อการพัฒนาผลงานของนักศึกษาให้สอดคล้องกับบริบทของเวทีการประกวด
- การพัฒนาทักษะการนำเสนอผลงานและการสื่อสารแนวคิดการออกแบบของนักศึกษาให้มีความเป็นมืออาชีพมากยิ่งขึ้น
- การสนับสนุนทรัพยากรและงบประมาณในการผลิตผลงานต้นแบบที่มีคุณภาพสูง เพื่อเพิ่มโอกาสในการได้รับรางวัลในเวทีระดับนานาชาติ
- การสร้างเครือข่ายความร่วมมือกับองค์กรวิชาชีพด้านการออกแบบ เพื่อเปิดโอกาสให้นักศึกษาได้เรียนรู้จากประสบการณ์จริงในวงการออกแบบ
แนวทางในการขยายผลในวงกว้างหรือข้อเสนอแนะเพื่อให้กลายเป็นระเบียบปฏิบัติหรือมาตรฐานใน
การทำงานเนื่องจากปีนี้เป็นปีแรกที่ทางหลักสูตรฯ ประสบความสำเร็จในการผลักดันนักศึกษาให้ได้รับรางวัลในเวทีระดับนานาชาติเป็นครั้งแรกในรอบหลายปีที่ผ่านมา ดังนั้นในปีต่อๆ ไป จึงอยากให้รักษากระบวนการเรียนการสอนในรายวิชานี้ให้มีการพัฒนามากยิ่ง โดยเฉพาะการเชิญวิทยากรภายนอกที่มีความเชี่ยวชาญทางด้านการออกแบบกราฟิก การออกแบบผลิตภัณฑ์ การออกแบบตราสินค้า และการออกแบบเพื่อความยั่งยืนมาร่วมทำ work shop กับนักศึกษาภายใต้หัวข้อหรือประเด็นทางด้านสังคม วัฒนธรรม สิ่งแวดล้อมมากยิ่งขึ้น เพราะประเด็นเหล่านี้กำลังเป็นที่สนใจในวงการออกแบบและเวทีการประกวดระดับนานาชาติ
6. ข้อมูลประกอบ
เอกสารหลักฐานที่เกี่ยวข้อง เช่น รูปภาพกิจกรรม, ไฟล์ข้อมูลดิบ, รายงานสรุป, แบบฟอร์มที่ใช้, วิดีโอ หรือสื่ออื่นๆ โดยระบุเป็น Link
https://iai-apdf.com/works/detail?id=1321
chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.iai-apdf.com/storage/upFile/ueditor/20250812/9fe0f3aafd325ba64347de4890df1a15.pdf