สรุปสิ่งที่ได้ลงมือปฏิบัติจริงในแต่ละขั้นตอน

จากการกำหนดเป้าหมายเพื่อผลักดันผลงานนวัตกรรมของคณาจารย์และนักวิจัย ห้องปฏิบัติการฯ ได้ดำเนินการตามวงจรคุณภาพ (PDCA) โดยมีกรณีศึกษา (Case Study) จากการส่งผลงานของคณาจารย์จำนวน 2 ท่าน เข้าร่วมประกวดในเวที “The 8th China (Shanghai) International Invention & Innovation Expo 2025” ณ สาธารณรัฐประชาชนจีน ดังนี้:

การวางแผน (Plan): ห้องปฏิบัติการฯ ได้คัดเลือกผลงานวิจัยที่มีศักยภาพและเคยผ่านการประกวดในประเทศมาแล้ว เพื่อส่งเข้ารับการคัดเลือกเป็นตัวแทนประเทศไทยผ่านสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) โดยส่ง 2 ผลงานเด่น ได้แก่ 1) นวัตกรรมแผ่นเมมเบรนชุดตรวจโรคไตเบื้องต้นจากปัสสาวะ (Nanofiber Membrane for Urinary Albumin Detection…) และ 2) นวัตกรรมผิวหนังเทียมจากเจลาตินหนังปลา (Artificial Skin by Bioprinting from Fish Gelatin)

การลงมือปฏิบัติ (Do): การใช้ระบบพี่เลี้ยงเพื่อพัฒนาทักษะการนำเสนอและจัดแสดง

ทีมพี่เลี้ยง (Mentors) ได้นำความรู้และประสบการณ์จากการประกวดเวทีระดับโลกมาจัดกระบวนการติวเข้ม (Intensive Coaching) ให้แก่นักวิจัย โดยแบ่งยุทธศาสตร์ออกเป็น 2 ส่วนสำคัญ:

กลยุทธ์ด้านการนำเสนอ: เทคนิค Elevator Pitch: ฝึกฝนให้นักวิจัยสามารถสรุปแก่นของนวัตกรรมให้จบได้ภายใน 1-3 นาทีแรก โดยใช้โครงสร้างการเล่าเรื่องแบบ Problem-Solution-Impact (ระบุปัญหา-นำเสนอทางออก-แสดงผลกระทบเชิงบวก)

เทคนิคการแปลงข้อมูล (Data Translation): ปรับเปลี่ยนวิธีการสื่อสารจากการนำเสนอแบบวิชาการ เต็มไปด้วยศัพท์เทคนิคเฉพาะทาง มาเป็นการสื่อสารคุณค่าของนวัตกรรม (Value Proposition) เน้นให้เห็นถึงความใหม่ ความเป็นไปได้ในเชิงพาณิชย์ และประโยชน์ต่อสังคมระดับสากล เพื่อให้กรรมการที่ไม่ได้เชี่ยวชาญในศาสตร์นั้นๆ โดยตรงสามารถเข้าใจและประทับใจได้ทันที

กลยุทธ์ด้านการจัดแสดงผลงาน (Exhibition & Engagement Strategy):

การสาธิตเชิงโต้ตอบ (Interactive Demonstration): ปรับรูปแบบบูธจัดแสดงจากการใช้เพียงโปสเตอร์แบบดั้งเดิม มาเป็นการเน้นนำเสนอชิ้นงานต้นแบบ ที่สามารถจับต้องและสาธิตการทำงานได้จริง เพื่อดึงดูดความสนใจและสร้างประสบการณ์ร่วม (Engagement) ให้กับคณะกรรมการ

การสร้างจุดดึงดูดสายตา (Visual Hook): ออกแบบสื่อประชาสัมพันธ์และอินโฟกราฟิก ประจำบูธให้มีข้อความหลัก (Key Message) ที่กระชับและมองเห็นได้ชัดเจนแต่ไกล เพื่อแย่งชิงความสนใจท่ามกลางผลงานนวัตกรรมนับพันชิ้นในฮอลล์จัดแสดง

การตรวจสอบและวัดผล (Check): ดำเนินการจัดกิจกรรม “จำลองการนำเสนอ (Mock Pitching)” ภายใต้สภาวะกดดันที่ใกล้เคียงกับเวทีจริง โดยเชิญคณาจารย์จากหลากหลายสาขาวิชามาสวมบทบาทเป็นคณะกรรมการนานาชาติ เพื่อประเมินทักษะการตอบคำถาม (Q&A) ไหวพริบ และภาษากาย (Body Language) พร้อมทั้งบันทึกวิดีโอเพื่อให้นักวิจัยได้เห็นจุดบกพร่องและนำไปแก้ไขปรับปรุง

ผลสัมฤทธิ์จากกระบวนการเตรียมตัวอย่างเข้มข้นนี้ ทำให้นักวิจัยสามารถนำเสนอผลงานได้อย่างยอดเยี่ยมจนคว้ารางวัลจากเวทีสากลมาได้ถึง 3 รางวัล ได้แก่ รางวัลเหรียญทอง (Gold Medal) จากประเทศจีน, รางวัล NRCT Special Award และ รางวัลชมเชยพิเศษ จาก วช.

การปรับปรุงและพัฒนา (Act): หลังจากการแข่งขัน ห้องปฏิบัติการฯ ได้จัดเวทีเสวนาถอดบทเรียน เพื่อรวบรวมเทคนิคที่ใช้ได้ผลจริง รวมถึงรูปแบบคำถามที่มักพบบ่อยจากคณะกรรมการนานาชาติ นำมาจัดทำเป็น คู่มือแนวปฏิบัติสำหรับการประกวดนวัตกรรมระดับสากลเพื่อใช้เป็นมาตรฐานในการเตรียมความพร้อมให้แก่นักวิจัยของห้องปฏิบัติการฯ ในรอบปีถัดไป

ปัญหาและอุปสรรคที่พบระหว่างทาง รวมถึงแนวทางในการแก้ไข

ปัญหา/อุปสรรค: กับดักความเชี่ยวชาญ ของนักวิจัย

รายละเอียด: นักวิจัยมักมีความผูกพันกับกระบวนการทดลองและรายละเอียดทางเทคนิคเชิงลึก (Deep Tech) ทำให้เมื่อต้องนำเสนอผลงาน มักจะใช้เวลาส่วนใหญ่ไปกับการอธิบายระเบียบวิธีวิจัย จนลืมเน้นย้ำถึงจุดเด่นและผลกระทบเชิงพาณิชย์ ส่งผลให้คณะกรรมการระดับนานาชาติอาจหลุดโฟกัสหรือเกิดความเบื่อหน่าย

แนวทางแก้ไข: ระบบพี่เลี้ยงได้นำแนวทางการประเมินแบบข้ามศาสตร์ มาใช้ โดยให้นักวิจัยทดลองนำเสนองานให้บุคลากรที่ไม่มีพื้นฐานด้านวิศวกรรมชีวการแพทย์ฟัง หากผู้ฟังไม่สามารถเข้าใจประเด็นหลักได้ภายใน 3 นาที นักวิจัยจะต้องกลับไปปรับรื้อโครงสร้างสคริปต์ใหม่ โดยบังคับให้ใช้ การเปรียบเทียบ แทนการอธิบายกลไกทางวิทยาศาสตร์ที่ซับซ้อน